Drie sleutels voor gelukkige kinderen (… en gelukkige ouders) – Leony Vandebelt

Drie sleutels voor gelukkige kinderen (… en gelukkige ouders)

We hebben allemaal wel eens een opmerking gemaakt of gehoord over dat kinderen geboren worden zonder handleiding. We willen allemaal het beste voor onze kinderen en we doen ons best, maar op sommige momenten is het best wel eens ingewikkeld of lastig.

Niets kan je onzekerheden en zelf-twijfel zo omhoog brengen als je kind dat kan. ‘Rustig blijven’ is een mooi concept in theorie, maar probeer het dan eens met enorm slaapgebrek, op een druk moment of als kindlief precies het juiste knopje weet in te drukken.

We hebben lang niet altijd zelf een voorbeeld gehad van onze ouders waar we iets aan hebben, we voelen soms dat we van alles anders willen doen dan voorgaande generaties, maar hoe dan? En wat als dat niet werkt?

  • We willen allemaal graag dat onze kinderen gelukkig zijn, lekker in hun vel zit, zichzelf kunnen zijn… maar wat hebben kinderen daar nou precies voor nodig?
  • Sommige ouders lijkt het allemaal vrij makkelijker af te gaan, terwijl kinderen grootbrengen voor andere ouders soms echt pittig en uitdagend is. Wat is het verschil?

Drie sleutels voor alle kinderen en alle ouders?

Alle kinderen zijn uniek, net zoals elke individuele ouder net even anders is. Andere behoeftes, andere eigenschappen, andere talenten, uitdagingen en interesses. Daardoor lijkt het onmogelijk om iets te schrijven wat voor alle kinderen en alle ouders geldt.

In de afgelopen jaren heb ik het genoegen gehad om met honderden kinderen telepathisch te communiceren. Vaak was dit in sessies, waarbij een of beide ouders een vraag hadden over het gedrag van een kind, dat ze niet goed wisten waar gedrag vandaan kwam of het gevoel hadden dat er meer speelde in hun kind dan zij konden begrijpen, etc. In ieder geval dat ze graag wilden weten wat hun kind nou echt denkt, voelt en ervaart.

Na al deze gesprekken en observaties begon me iets op te vallen:

Hoe zeer deze kinderen ook allemaal anders waren, met andere verhalen, andere uitdagingen en andere ouders, er leken drie kerngebieden, of sleutels, te zijn waar bijna alle uitdagingen en lastige situaties uit voortkwamen. En dus ook de oplossingen in terug te vinden waren.

En de ouders bij wie het allemaal wat makkelijker ging, passen vaak deze 3 sleutels toe – bewust of onbewust.

Ik zal nooit beweren dat je met deze drie sleutels altijd, alles, bij iedereen op kunt lossen. Het zijn ook geen simpele, ‘quick-fix’ oplossingen. Het zijn meer gebieden waar je in kunt groeien en ontwikkelen, waar je als eerste naar kunt kijken als je een lastige situatie met je kind tegenkomt en waarvan je zult merken dat soms een kleine verandering al een groot effect kan hebben op je kind en op jou.

* Balans
* Connectie
* Compassievolle Begeleiding

In de komende tijd zal ik op elke sleutel nog dieper ingaan met voorbeelden uit de praktijk en meer tips, maar in dit artikel wilde ik alvast een kort overzicht geven.

Balans – in jezelf als ouder

Balans is wanneer je dicht bij jezelf bent, een sterke connectie met je centrum en je intuïtie hebt, je flexibel mee kunt bewegen met wat er op je pad komt en niet te veel meegesleurd wordt door gevoelens van anderen en gebeurtenissen om je heen.

Je eigen balans als ouder heeft een enorm grote invloed op je kind. Vooral gevoelige kinderen pikken alles op van hun ouders, en ze zijn meer gericht op wat ze voelen van jou, dan wat je met woorden zegt. Ik noem deze sleutel als eerste omdat jouw balans alle andere dingen makkelijker maken, voor jou en voor je kind.

Wanneer je zelf uit balans bent reageren kinderen daar op met weerstand. Net op die drukke momenten dat jij stress hebt gaat je kind opeens dwarsliggen bijvoorbeeld. Kinderen spiegelen ook de energie van ouders. Dus als jij zelf onrustig bent, of angstig, of ergens traumatische ervaringen mee hebt, dan kun je dat terug zien in je kinderen. Een ouder die vaak erg uit balans is, is erg onvoorspelbaar voor een kind en kan minder veilig aanvoelen. Het is veel lastiger om rustig te blijven als je je continu oververmoeid en overvraagt voelt.

Wanneer je als ouder meer je eigen balans kunt vinden wordt alles makkelijker. Je kunt meer echt genieten van je kind, makkelijker een diepe connectie voelen en voeden, je hoort je intuïtie een stuk beter waardoor keuzes maken of invoelen wat er met je kind aan de hand is makkelijker wordt. Tegelijkertijd geef je een voorbeeld aan je kinderen in hoe je goed voor je zelf kunt zorgen en hoe je op een gezonde manier met emoties om kunt gaan. Gevoelige kinderen komen makkelijker weer tot zichzelf na een drukke dag als jou energie rustig en veilig is.

Niemand is altijd helemaal in balans. Je hoeft je ook helemaal niet schuldig te voelen als je nu het idee hebt dat jij hier heel ver bij vandaan bent. Voor sensitieve mensen is het sowieso vaak veel lastiger om in balans te zijn en een proces wat zich jarenlang met steeds een stapje verder ontwikkelt.

Maar, alle kleine stapjes in de richting naar meer balans, langer in balans of sneller weer terug in balans hebben wel vaak gelijk al een groot effect. Dus hoewel het ontzettend begrijpelijk is om altijd je kind op de eerste plek te zetten en het soms niet anders lijkt te kunnen, is het – juist ook voor je kind – ontzettend de moeite waard om tijd en energie aan jezelf te besteden.

balans-tip-1
Eerste tip: Stop en haal adem.

Balans begint met terugkomen bij jezelf. Als je druk bent, als je getriggerd wordt, als je kinderen continu een beroep op je doen, als je heftige emoties voelt… wordt je steeds als het ware een beetje bij jezelf vandaan getrokken. Mee-getrokken in iets buiten jezelf. De eerste stap is regelmatig terugkomen bij jezelf. En dat kan al met een paar keer diep, rustig inademen terwijl je je focus volledig in jezelf houdt en je ‘jezelf voelt’. Richt je aandacht op je hart, op je voeten of op je ademhaling. Wat jij fijn vindt – zolang het maar in jezelf is.

Stop en haal adem voor je reageert (als dat kan), voordat je kinderen thuis komen, voordat je gaat slapen, voordat je uit bed stapt, als het laatste kind op bed ligt, onder de douche, tijdens het koken, het autorijden, fietsen, of op de WC. Een paar keer per dag maakt al een groot verschil.
(Lees het artikel over Balans)

Connectie

Na de basis behoeftes slapen, eten en veiligheid is connectie de grootste en allerbelangrijkste emotionele behoefte van kinderen. Connectie, een echte verbinding voelen met de ouder, is emotionele veiligheid voor een kind. Connectie voelen, echte aandacht krijgen, betekent voor kinderen dat ze gezien worden, dat ze gehoord worden, dat ze veilig zijn. Kinderen laden op in de connectie met de ouder. Als hun ‘tankje’ vol zit, voelen ze zich veilig om de grote wereld te gaan verkennen.

Kinderen die zich onveilig voelen gaan op alle mogelijke manieren proberen om zich weer veilig te voelen. En het langdurig onveilig voelen bij kinderen leidt tot allerlei problemen in de sociale en emotionele ontwikkeling.

Als kinderen een goede connectie voelen met de ouder dan hebben ze een ruimte waarin ze zichzelf kunnen zijn, om zichzelf te ontwikkelen en soms ook even alle heftige gevoelens en prikkels van de dag eruit te gooien. Dat laatste is vooral voor sensitieve kinderen erg belangrijk.

Wanneer we even echt verbinden met onze kinderen laden we zelf ook op als ouders. En in die momenten kunnen we van onze kinderen leren om in het hier en nu te zijn, te spelen en te genieten.

Connectie is iets wat voor sensitieve ouders vaak juist weer wat makkelijker lijkt te zijn. Toch schiet het er in het drukke leven soms bij in om even echt helemaal tijd voor elkaar te maken, of zijn we wat ongeaard en afwezig – waarop een kind vervolgens reageert en gaat trekken en prikken om je weer aanwezig te krijgen.

Natuurlijk houd je van je kind, maar weet je kind dat ook? Als ouder begrijpen wij de tijd en energie die we in onze kinderen steken: de korte nachten, het huishouden, alle regeldingetjes, alle maaltijden, cadeautjes etc, maar kinderen realiseren zich dat soort dingen pas echt op het moment dat ze zelf kinderen krijgen. Wat kinderen, nu ze nog kind zijn, het meest meekrijgen is de connectie die ze met je voelen, de oprechte aandacht die je ze geeft en of ze zich echt gehoord en gezien voelen.

connectie-tip-1

Eerste tip: Quality time.
Quality time betekent vooral dat je aandacht op dat moment even 100% bij  je kind is. Telefoon even uit, helemaal in het hier en nu, geen doel of agenda, alleen maar even zijn. Quality time geeft je kind het gevoel gezien, gehoord en geliefd te zijn. Het is de ultieme veilige ruimte.

Je hoeft niet iets bijzonders te doen samen. Laat bij voorkeur je kind iets uitkiezen of neem extra lang voor het naar bed brengen. En als je echt even heel moe en op bent kan samen voor de TV knuffelend Sesamstraat kijken ook al quality time zijn. Elk kind en elke situatie is anders, maar als richtlijn noem ik meestal 20 minuten per dag.

Compassievolle begeleiding

Compassievol betekent: vanuit connectie, met begrip en met ruimte voor gevoelens van je kind en van jezelf, vanuit zachtheid en zo veel mogelijk zonder harde oordelen.

Begeleiding is de tussenvorm tussen een strenge, controlerende autoritaire opvoedingsstijl, en een hele vrije ‘alles is goed’ opvoedingsstijl. Begeleiden betekent weten waar je verantwoordelijkheid ligt als ouder, en wat je bij je kind kunt/mag laten. Ondersteunen en beschikbaar zijn maar niet overnemen of overheersen. Grenzen waar die nodig zijn voor veiligheid of voor jezelf en ruimte om te ontdekken, fouten te maken, te vallen en op te staan.

Compassievol begeleiden zou je kunnen zien als een coachende opvoedingsstijl. Het is veruit de breedste sleutel omdat het gaat over heel veel praktische en dagelijkse interacties met je kind, en niet zo zeer over één ding. Onderwerpen die bij compassievolle begeleiding horen gaan over de dagelijkse praktische dingen, over omgaan met lastige situaties, omgaan met heftige gevoelens, gezonde grenzen, ruimte geven en loslaten, sociaal gedrag en meewerken, etc.

Het gaat o.a. om de balans tussen vrijheid en grenzen. Vrijheid om jezelf te zijn, en om jezelf, je interesses en je talenten te ontwikkelen is belangrijk voor een kind. Vooral gevoelige kinderen. Creativiteit en expressie zijn heel erg gezond en een te groot gebrek aan creativiteit en expressie is de belangrijkste oorzaak van depressie onder tieners.

Ook vrijheid in de zin van zelf-beschikking, zelf keuzes mogen maken en invloed uitoefenen op je leven valt hieronder. Kinderen die te weinig gevoel van autoriteit ervaren over hun leven, helemaal als ze daarbij ook nog een sterke-wil hebben, kunnen het ouders behoorlijk lastig maken als reactie daarop.

Aan de andere kant zijn grenzen ook ontzettend belangrijk voor kinderen. Grenzen geven kinderen een gevoel van veiligheid, van voorspelbaarheid. Geven het gevoel dat de ouder ze veilig kan begeleiden. Grenzen kunnen een ontzettende uitdaging zijn, en soms roept het een beeld op van hard zijn. maar grenzen kunnen bijzonder liefdevol en rustig aangegeven worden, en toch heel duidelijk zijn.

Gezonde grenzen leren kinderen hoe ze ook zelf hun grenzen aan kunnen geven, hoe ze om kunnen gaan met frustratie en teleurstelling als iets niet gaat zoals ze willen en hoe ze iemand anders’ ruimte kunnen respecteren.

Eerste tip: Eerlijk zijn over je grenzen.
Als je de neiging hebt om anderen te pleasen, jezelf makkelijk wegcijfert, conflicten te vermijden, nee-zegen lastig vindt of net zolang wacht met iets zeggen tot je uiteindelijk helemaal ontploft dan zijn grenzen een uitdaging voor je. De eerste stap naar helder worden en uiteindelijk rustig, liefdevol en duidelijk grenzen aankunnen geven die ook nog gerespecteerd worden (ja dat kan echt), is eerlijk worden naar jezelf.

Als grenzen een lastig thema voor je is dan heb je vaak niet goed door waar nou eigenlijk precies je grenzen liggen. Je hebt niet goed door hoe moe je eigenlijk echt bent, je denkt dat je iets een kleine moeite vindt om voor een ander te doen terwijl je niet voelt dat je het eigenlijk helemaal niet wilt, of iemand gaat ver over je grens, je reageert nauwelijks en pas een paar uur later bedenk je opeens “Hee! Dat was een grens, dat voelde eigenlijk helemaal niet goed.”

Eerlijk worden naar jezelf met betrekking tot grenzen betekent dat je na een interactie even een paar tellen de tijd neemt om te voelen hoe die interactie voor je was. Zonder oordeel. Zonder dat je er iets mee hoeft te doen. Dus je hebt met iemand gepraat of je hebt iets gedaan voor je kind, wat dan ook: zodra het even kan haal je een paar keer diep adem en voel je in jezelf: “Hoe was dit voor mij?” Je hoofd zal allicht heel snel antwoorden: “Ja hoor, prima!” Maar voel even echt. “Is dit iets dat wat toegevoegd heeft of iets gekost heeft? Wordt je er blij van of niet? Zou je hier meer van willen? Heb ik meer of minder energie dan ervoor? Een plusje of een minnetje?”

Het is niet goed of slecht. Alleen maar een observatie van hoe je je er bij voelt. En daar hoef je vervolgens helemaal niks mee te doen. De truc is dat je je langzaam bewust begint te worden van hoe je je eigenlijk bij verschillende dingen voelt. Want als je ergens niet bewust van bent kun je er ook niks aan veranderen als je dat zou willen. Als je je grenzen aan wilt gaan geven, op een manier waarop ze gerespecteerd worden, moet je eerst gaan voelen waar ze zijn.

Deze drie sleutels zijn toepasbaar op alle kinderen, voor alle ouders en in elke leeftijdscategorie. Dat maakt ze zo waardevol. Maar makkelijk is het zeker niet altijd. Het gaat niet om wat je fout doet, niks in dit artikel is bedoeld als verwijt. Het zijn suggesties van gebieden waar je naar kunt kijken en dingen die je kunt proberen – als dat goed voelt voor jou – om het voor jezelf en voor je kind makkelijker te maken.


Volgende artikel – sleutel 1 Balans: Hoe kinderen met hun gedrag reageren op jouw energie

Volgende artikel – sleutel 2 Connectie: De belangrijkste behoefte van gevoelige kinderen

DELEN IS LIEF!

Leony Vandebelt

Leony is een internationale coach, teacher en auteur op het gebied van intuïtief opvoeden. Ze werkt met sensitieve ouders en ouders van sensitieve kinderen die op zoek zijn naar nieuwe inzichten en effectieve tools om kinderen bewust en positief op te voeden.